Coláiste na Réabhlóide
Comóradh 100 bliain Frongoch inniu

100 bliain cothrom an lae inniu, 11 Meitheamh, 1916, bhain 1,775 Éireannach campa Frongoch sa Bhreatain Bheag amach.

Ní go dtí le gairid a tugadh aitheantas do thábhacht champa Frongroch i stair na hÉireann.

Ba i gcampa Frongoch, nó ‘Coláiste na Réabhlóide’ mar ab fhearr aithne air, a d’fhás síol na saoirse a cuireadh aimsir na Cásca, 1916.

Tháinig Mícheál Ó Coileáin, agus é ina fhear óg 26 bliain d’aois, chun cinn mar cheannródaí i ngluaiseacht na saoirse i gcampa Frongoch.

Bhí príosúnaithe eile i ngéibheann ann, daoine a chuaigh ar aghaidh sa tsaol le tionchar mór a imirt ar chúrsaí staire na tíre.

Toghadh 30 Teachta Dála as na fir a bhí in Frongoch.

Bhí dara hUachtarán na hÉireann, Seán T. O’Kelly, i measc phlúr na réabhlóidithe a chaith seal ann.

arrive at frongoch

Seandrioglann (distillery) a bhí i gcampa Frongoch.

Seanfhoirgneamh fuar, tais a bhí ann agus é breac le francaigh, de réir tuairiscí.

Bhí príosúnaithe cogaidh na Gearmáine i ngéibheann sa champa chéanna suas go dtí 1916 ach tar éis Éirí Amach na Cásca, beartaíodh réabhlóidithe as Éirinn a chur ann mar gheall ar ollphlódú na bpríosún in Éirinn agus i Sasana.

Seachas a bheith scaipthe, mar sin, bhí príosúnaithe na réabhlóide in aon láthair amháin agus níorbh fhada ann iad gur thapaigh siad an deis bonn ceart a chur faoin ghluaiseacht mhíleata.

Faoin am a dúnadh Frongoch, mí na Nollag 1916, bhí gréasán de réabhlóidithe ar fud na tíre á n-ullmhú féin do Chogadh na Saoirse a mhair ó 1919 go 1921.

scool

Anois ar shuíomh an champa tá Ysgol Bro Tryweryn, scoil shóisearach Bhreatnaise.

Tá, agus bhí, Frongoch láidir ó thaobh na Breatnaise de.

Deirtear go ndearna príosúnaithe áirithe, ina measc Mícheál Ó Coileáin, iarracht Breatnais a fhoghlaim agus iad in Frongoch.

Tá leacht cuimhneacháin ann i nGaeilge, i mBreatnais agus i mBéarla.


Más spéis leat cuairt a thabhairt ar Frongoch agus foghlaim faoin stair a bhaineann leis an tréimhse úd, tá tuilleadh eolais anseo.