Cartlann na dteangacha dúchais caillte i dtine mhór na Brasaíle

Cailleadh na céadta taifead de theangacha dúchais Mheiriceá Theas sa tine a réab an Músaem Náisiúnta i Rio de Janerio an tseachtain seo caite. Bhí cartlann fhairsing fuaime agus téacs sa músaem, a loisceadh Dé Domhnaigh seo caite, de theangacha nach maireann, nó atá ar tí bás a fháil, sa Bhrasaíl ach scriosadh formhór an ábhair sin sa tine mhór mhillteach. 

Níor thug an músaem le fios go fóill cé acu an raibh nó nach raibh leagan digiteach den chartlann teangacha curtha le chéile, nó ar sábháladh an t-ábhar ar bhealach eile, ach táthar den tuairim go bhfuil cuid mhaith de na teangacha dúchais a bhí caomhnaithe sa gcartlann caillte go deo anois.

Ar na rudaí a bhí i dtaisce sa gcartlann teangacha bhí téacsanna, grianghraif, claonchlónna, agus léarscáileanna inar cuireadh síos ar na háiteacha a labhraítí teangacha dúchais na Brasaíle. Tá formhór na dteangacha sin ar liosta UNESCO de theangacha an domhain atá i mbaol a mbáis.

Is iad an Phortaingéilis agus teanga chomharthaíochta na Brasaíle teangacha oifigiúla na tíre. Níl stádas oifigiúil náisiúnta ag aon cheann de na teangacha dúchais atá á labhairt go fóill sa tír, cé go dtugtar roinnt aitheantais dóibh ó cheantar go ceantar.

Bhí an músaem ag ceiliúradh an 200 bliain i mbliana, agus dúirt uachtarán na tíre, Michel Temer, nach féidir “an chailliúint a áireamh”.

Ní léir go fóill cén chaoi ar tosaíodh an tine ach tuairiscítear gur léir ó 2004 go raibh fabhtanna sa gcóras leictreachais sa músaem a d’fhéadadh tine mhillteanach a thosú. Táthar á mhaíomh anois gur chuir an neamhthoil pholaitiúil athchóiriú a dhéanamh ar an músaem leis an mbaol a bhí ann go scriosfadh tine mhór ábhar an mhúsaeim freisin.