Coinnigh ag dul!
Nóta ón fhronta teanga le Ciarán Dunbar

Bhí cruadal agam le cara de mo chuid ar na mallaibh inar inis sé domh faoina bhrón nach mbeidh Gaeilge ag a chuid páistí, ar a laghad agus iad óg.

Níor éirigh lena iarracht iad a thógáil i nGaeilge, agus ní bheidh siad ábalta freastal ar Ghaelscoil.

Is trua, i mo thuairimse, aon uair nach dtógann Gael a c(h)uid páistí mar Ghaeil ach cha raibh díomá orm, ar an ábhar nach mo ghraithe é caidé a tharlaíonn i dteaghlach eile.

Cha dtug mé spreagadh dó fiú, cé gur gheall mé go ndéanfainn mo mhachnamh ar dhóigh éigin chun cur le Gaeilge a chuid páistí.

Ach arís, ní bhaineann sé liomsa.

Agus is gnáthrud é seo, ní labhraíonn tromlach na ndaoine a bhfuil Gaeilge acu í lena gclann.

Sin an fáth go bhfuil an bás i ndán di, agus léi ár leagan den stair, ár scéalta, ár ndearcadh, ár gceoltaí agus, déarfadh daoine áirithe, ár náisiún.

Fiú ag ócáidí eagraithe dóibh siúd atá ag tógáil a gcuid páistí le Gaeilge, mothaím tuismitheoirí ag caint Béarla lena bpáistí.

Cén fáth a bhfuil siad ann mar sin? Ní fios domh.

Mothaím aisteach, cha dtuigim ach arís é, chan mo ghnósa é.

Ach níos minice ná a mhalairt cluinim clann ag caint Béarla lena gcuid tuismitheoirí, cé go bhfuil na tuismitheoirí dílis do sheanchanúin na nGael.

I mo thaithí féin, seo ceann de na cúiseanna a n-éiríonn daoine as labhairt na Gaeilge sa toigh agus socraíonn siad iad a thógáil le Béarla, mar Éireannaigh Ghalldaithe má tá muinn ionraic, agus chan fheil aon mhasla i gceist agam leis an téarmaíocht seo.

Níor mhaith liom labhairt go pearsanta ach ar bhealach ní féidir a sheachaint: níor labhair m’iníon féin ar ais i mBéarla liom riamh, mar sin de, seans nach dtuigim na deacrachtaí mar is ceart.

Tuigim go bhfuil muid báite go hiomlán sa Bhéarla.

Ach tharla eachtra le seachtain anuas a thug misneach agus dóchas éigin domh.

Is é sin gur labhair páistí a bhí á dtógáil le Gaeilge – teaghlaigh éagsúla sa Ghalltacht cé go raibh baint láidir Ghaeltachta ag duine acu – liom sa Ghaeilge, agus Gaeilge láidir dhúchasach leis.

Is é an rud atá mé ag iarraidh a rá leat a chara nár éirigh leis go fóill, nó tú féin a labhraíonn do chuid páistí Béarla leat i dtólamh, coinnigh ag dul, ná caill misneach.

Sea, cha labhraíonn do chlann Gaeilge leat ach labhraíonn siad í liomsa agus le daoine eile, agus tá scéala dearfach agam duit, tá scoth na Gaeilge acu – tá agus bhí ag éirí leat.

An féidir linn smaoineamh ar cén dóigh cuidiú le teaghlaigh Gaeilge a choinneáil beo ina gcuid tithe nó í a athbheochan sa bhaile?

Freagraí ar chárta poist.